De familie Leemans en de Woestenbergsche Hoef
- Jac van Gils
- 11 jun
- 4 minuten om te lezen
Herinner je het artikel over Gerard Oomen en de Woestenbergsche Hoef nog? Dat verhaal krijgt een prachtig staartje! Naar aanleiding van die publicatie namen Ad Leemans en Anneke Voesenek-Leemans contact op met de beheerders van Bavel Toen en Nu, Toine (de Smid) Jansen en Jac van Gils. Anneke en Ad wilden graag iets bijzonders delen: hun opa en vader bleken namelijk jarenlang op deze historische hoeve te hebben gewoond. Tijd voor een goed gesprek.
Een schatkist vol herinneringen
De koffiekopjes stonden bij Anneke op de Bavelse Hei nog maar net op tafel of de fotoboeken klapten al open. Voor Toine en mij was het een absolute openbaring. De prachtige foto’s toonden het reilen en zeilen in het begin van de twintigste eeuw op de Woestenbergsche Hoef. Centraal op de beelden stond het gezin Leemans met – hoe kan het ook anders – hun geliefde paarden. Terwijl het album over de familiegeschiedenis op tafel lag, brandde Anneke samen met haar broer Ad los.
Op 17 februari 1926 streek opa (Piet) Leemans samen met zijn echtgenote Anna (Antje) Pelkmans neer op de hoeve, na een verhuizing vanuit Oosterhout. Hun oudste zoon Willem (de vader van Annie en Ad) was, net als het gros van de andere kinderen, toen al geboren. Alleen Louis kreeg later als geboorteadres deze locatie. Het grote gezin van Piet en Antje was met zeven zonen en twee dochters hiermee compleet.
De familie huurde de boerderij. De verhuurder was Johannes Henkes, de oprichter en eigenaar van ‘Henkes’ Jamfabriek’ (in de volksmond ‘Het Jammeke’) in Princenhage, de fabriek die later bekend zou worden als NIBBIT. Henkes had het hele complex in 1917 gekocht van de gebroeders mr. Willem en ir. Eduardus Prisse, de bekende baronnen uit Ulvenhout.
Lief, leed en open deuren in oorlogstijd
Ad en Annie hadden via de stamboeksite Geneanet ontdekt dat er destijds hechte, familiaire banden bestonden tussen de families Leemans, Maas en Pelkmans. Ze woonden dan ook dicht bij elkaar in de buurt. De familie Maas huurde een boerderij op Landgoed Anneville van baron Constant de Rebecque, en de familie Pelkmans woonde aan de Roosbergseweg.
Op de Woestenbergsche Hoef werd de kost door opa en de zonen Leemans verdiend met zware arbeid in de land- en bosbouw. Het was hard werken om alle monden binnen het grote gezin gevoed te krijgen. Ondanks die dagelijkse druk was het hart van de familie groot. In de oorlogsperiode 1940-1944 stelden zij hun deuren wijd open voor talrijke mensen in nood.
Zo bood de hoeve onderdak aan een onderduikend Joods gezin. Ook een moeder met haar twee dochters (Nellie en Pieta) van het gezin Van Hoek uit Gilze zocht er bescherming tegen de overvliegende V1-raketten rondom vliegveld Gilze; zij staan zelfs afgebeeld op een oude foto op de kar. Ten slotte vonden er op verzoek van de pastoor ook nog enkele nonnen uit het Bavelse klooster een veilig heenkomen bij Piet, Antje en de kinderen.
Het vertrek en een nieuw begin
In 1938 werd de Woestenbergsche Hoeve gekocht door de familie Oomen. Er werd destijds netjes afgesproken dat de familie Leemans er nog een aantal jaren zou kunnen blijven wonen en boeren. Uiteindelijk bleven zij er tot het voorjaar van 1946, anderhalf jaar na de bevrijding van de Tweede Wereldoorlog. Daarna zwermde het gezin uit.
Zoon Willem trouwde in 1947 met Anneke Coertjens. Het jonge stel vond onderdak aan de Roosbergseweg, waar ze inwoonden bij hun oom en tante: Johannes Pelkmans en Anna Catharina Voermans. Er was gelukkig wel ruimte voor een paard in de wei, vlak naast de locatie waar nu dierenarts Janneke de Ruiter haar praktijk heeft. Na dit verblijf op “de Roosberg” verhuisde het gezin van Willem in 1948 naar de Veenstraat nummer 7.
Nadat opa Piet Leemans met de rest van het gezin de hoeve definitief had verlaten, vestigde hij zich met Antje aan de Brigidastraat 48. Dit waren woningen die destijds nieuw waren gebouwd in het kader van de wederopbouw na de oorlog. Piet bleef daar de rest van zijn leven wonen met zijn echtgenote. Zijn laatste levensjaren woonde hij in bij zijn zoon Louis en diens gezin. Louis was overigens een buitenbeentje in de familie: hij was een van de weinigen die meer met "de voetbal" had dan met "de paarden".
De snelweg slokt de historie op
Eind jaren zestig viel definitief het doek voor de historische boerderij. Zoals al in het begin van dit artikel aangestipt, leidde de aanleg van de snelweg A27 tot de noodzakelijke afbraak van de Woestenbergsche Hoef. Dit bracht destijds ook de nodige veranderingen in de wegenstructuur met zich mee.
De Woestenbergseweg, waarvan het laatste stukje destijds verdween, was altijd de officiële toegangsweg naar de oude hoeve. Het is dan ook een misverstand dat de weg vanaf het viaduct naar het bos op enig moment is veranderd van ‘Chaamse Baan’ naar ‘Woestenbergseweg’. Vanaf de andere zijde van de A58, ter hoogte van het viaduct op de kruising
Annadreef-Geersbroekseweg-Royaaldreef, loopt tegenwoordig nog un pad tot aan de snelweg. Dit was vermoedelijk de oorspronkelijke verbinding met de Woestenbergseweg vanaf de zuidkant.
Samen met de verbindingen met de Kluisstraat-Seminarieweg en de Veenstraat ging dit prachtige stukje Bavel in 1969 definitief verloren toen de A27 werd doorgetrokken vanaf de oostelijke kant van de Zuidelijke Rondweg richting het Sint Annabos. De Mariahoeve uit 1941, die bewoond werd door de familie Oomen, kon destijds wel behouden blijven.
Het mysterie van het klooster
Rondom de exacte historie van de locatie blijft na al die jaren nog één twijfelgeval over: heeft er nu wel of geen klooster gestaan? Ad vond tijdens zijn zoektocht de volgende historische passage:
“Het klooster werd inderdaad opgericht in 1476 door de dochter van Jan IV en Maria van Loon, Odillia van Nassau. In of na 1484 werd het klooster verplaatst naar Boeimeer onder Princenhage, waar het de naam Vredenbergh kreeg.”
Met dank aan...
Langs deze weg willen wij Ad Leemans en Anneke Voesenek-Leemans hartelijk bedanken voor het delen van hun prachtige familiereconstructie, de waardevolle herinneringen en de schitterende historische foto's. Dankzij hun bijdrage blijft de geschiedenis van de Woestenbergsche Hoef levend!
Oproep aan de lezer: Mocht je onvolledigheden of onjuistheden in dit artikel zijn tegengekomen, of heb je zelf nog mooie aanvullingen over het thema de Woestenbergsche Hoef? Neem dan vooral contact op met de beheerders via Baveltoenennu@gmail.com.